Samengesteld gezin: het beheren van diens nalatenschap

Samengestelde gezinnen komen tegenwoordig steeds vaker voor. Voor meer dan één Belg op tien is het inderdaad een realiteit! En elk huishouden heeft zijn eigen specifieke situatie: hertrouwd of gewoon samenwonend paar, kinderen uit een vorig huwelijk, gemeenschappelijke kinderen van het nieuwe paar, halfbroers en -zussen, stiefkinderen... Welke juridische banden u ook met hen hebt, als het op erfenis aankomt, kunt u het beste het voortouw nemen. Door er nu al over na te denken, kunt u er immers voor zorgen dat uw vermogen later volgens uw wensen wordt verdeeld en toegewezen.

Wie kan er erven als ik geen wensen kenbaar maak?

Indien u geen regeling treft voor uw nalatenschap, geldt, zoals altijd, het beginsel van de wettelijke erfopvolging. Dit betekent dat uw "natuurlijke" kinderen, ongeacht of zij uit uw huidige verbintenis en/of uit een vorige verbintenis (met of zonder huwelijk) zijn voortgekomen, automatisch zullen erven. Wat uw partner betreft, hangt alles af van uw situatie: als u de facto heeft samengewoond, zal hij/zij niets erven. Indien u daarentegen wettelijk samenwoonde of gehuwd was, zal hij/zij recht hebben op een deel van de erfenis (meer indien u gehuwd was) in vruchtgebruik. Ten slotte worden uw stiefkinderen, d.w.z. de kinderen van uw echtgenoot of echtgenote uit een vorige relatie, niet als uw erfgenamen beschouwd, ook al was u met hun ouder getrouwd (tenzij u besluit hen formeel te adopteren, wat een andere zaak is).

 

Welke hulpmiddelen kan ik gebruiken om deze verdeling te veranderen?

De klassieke oplossing: het testament

In dit geval is het meest directe en eenvoudige instrument het testament. Hoewel u de verdeling van het gereserveerde deel (dat 50% van uw vermogen uitmaakt) niet kunt wijzigen, kunt u wel kiezen hoe de resterende 50% zal worden verdeeld. En, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is het opstellen van een testament niet zo moeilijk en omslachtig.

 

Alternatieven: het huwelijkscontract en de schenking tussen echtgenoten

U kunt ook andere methoden gebruiken, vooral als u uw nieuwe echtgenoot wilt beschermen en hem of haar meer wilt nalaten dan het vruchtgebruik. U kunt bijvoorbeeld in uw huwelijkscontract (als u met uw huidige partner getrouwd bent) een toerekeningsclausule opnemen op grond waarvan u bepaalde vermogensbestanddelen aan die echtgenoot kunt toerekenen. Op die manier kan uw echtgenoot een groter deel van het vermogen krijgen dan de wet voorschrijft (zonder afbreuk te doen aan het voor uw "natuurlijke" kinderen bestemde deel, anders zouden zij deze clausule in het huwelijkscontract kunnen aanvechten).

A priori, als uw huwelijkscontract correct is opgesteld, zal uw echtgenoot worden beschermd zoals u dat wenst. U hebt echter uiteraard het recht om andere regelingen te treffen, zoals het doen van een schenking. In plaats van alleen het vruchtgebruik op de woning en de inboedel te erven (in geval van huwelijk of wettelijke samenwoning, maar niet van feitelijke samenwoning, vergeet dat niet), zal uw partner dus de volle eigendom kunnen genieten van de goederen die het voorwerp zullen uitmaken van deze schenking (nogmaals, zonder afbreuk te doen aan het voorbehouden deel van uw kinderen).

 

Bescherm je jezelf en je kinderen als je hertrouwt?

Afhankelijk van uw situatie en die van uw huidige echtgenoot, wilt u misschien stappen ondernemen om uzelf en uw eigen kinderen te beschermen. Het "Clausule Valkeniers" voorziet in deze mogelijkheid door de mogelijkheid te bieden bepaalde erfrechten van de partner in geval van huwelijk te beperken of zelfs af te schaffen.

Laten we een voorbeeld nemen: Mark en Lucy zijn beiden gescheiden. Mark had twee kinderen uit zijn vorige verbintenis en Lucy had er drie. Ze besluiten te hertrouwen. Beiden willen dat hun eigendom bij hun overlijden aan hun respectieve kinderen toekomt, zonder dat de langstlevende echtgenoot van het vruchtgebruik profiteert. Dankzij het Valkenierspact, een overeenkomst die hetzij in het huwelijkscontract, hetzij in de vorm van een wijzigingsakte wordt vastgelegd, kunnen de echtgenoten afstand doen van het vruchtgebruik op het aandeel van hun echtgenoot of dit beperken ten gunste van de kinderen van ieder van hen. 

Een andere situatie: Mark, die zijn hele leven heeft gewerkt, geniet een comfortabel inkomen en pensioen. Lucie daarentegen heeft veel tijd aan haar kinderen besteed en zal veel minder inkomsten hebben zodra zij de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Mark kan dus besluiten Lucie het vruchtgebruik van zijn eigendom na te laten, terwijl Lucie ervoor kan kiezen Mark niets in vruchtgebruik na te laten, aangezien hij al genoeg inkomsten heeft.   

 

Reflecteren, discussiëren en anticiperen

De diversiteit van ieders gezinssituatie betekent dat er geen universele oplossing bestaat. Om te voorkomen dat u (en uw naasten) zich te zijner tijd zorgen moeten maken, kunt u het beste op deze kwesties anticiperen en ze met uw partner en uw kinderen (en eventueel de zijnen) bespreken, zodat u beslissingen kunt nemen en de maatregelen kunt treffen die het beste aansluiten bij uw wensen en die het best bij uw situatie passen. Aarzel niet contact op te nemen met onze team voor advies of antwoorden op uw vragen.